Muzej kao nosilac cirkularne proizvodnje stakla – slučaj proizvoda „Gua ša“ kompanije Rudolph Care
Muzej kao nosilac cirkularne proizvodnje stakla – slučaj proizvoda „Gua ša“ kompanije Rudolph Care
Gua ša (The Gua Sha), proizvod Rudolph Care, reciklirano staklo; dizajn i izrada: Rosendahl Design Group & Holmegaard Værk || fotografija: ljubaznošću Rudolph Care
Umetnički atelje muzeja staklarstva Holmego vaerk (Holmegaard Værk) nedavno je zadobio još jednu važnu funkciju u lancu stvaranja vrednosti danskog stakla. Pored toga što čuva duh mesta ugašene fabrike stakla (Holmego glesveark, 1825-2008) i stoji na raspolaganju umetnicima, pokazuje se i kao dobro rešenje za nesporazume između kompanija koje trguju staklom. Prva je to uvidela Rosendahl Design Group, danska porodična multi-brend dizajn kompanija, za koju se staklo proizvodi u Poljskoj, Slovačkoj, Turskoj i drugim zemljama.
Tokom 2023. godine, ova kompanija je od dobavljača iz inostranstva primila veliku količinu staklenih lampi koje nisu ispunile njene visoke standarde. Umesto da ih baci, angažovala je muzejski atelje da ih pretopi u jedan novi proizvod za Rudolph Care, brend poznat po luksuznim i ekološki osvešćenim proizvodima za negu lica i tela (Allouche, 2025). Tako je u muzeju Holmego vaerk, tokom 2024. godine, ručnim oblikovanjem recikliranog stakla izrađena velika serija multifunkcionalnog proizvoda Gua ša (The Gua Sha) inspirisanog tradicionalnom kineskom medicinom.
Iako je predstavljen kao strugač kože lica i tela, Gua ša može biti i tacna za sitan nakit, pritiskač papira ili samostalni dekorativni predmet. Prodaje se prvenstveno kao alat za istoimenu tehniku tradicionalne kineske masaže. Gua na kineskom znači struganje ili grebanje, a ša (sha) znači crvenilo i odnosi se na površinsko crvenilo kože koje se javlja nakon masaže ovim alatom. Prema shvatanjima tradicionalne kineske medicine, ono je znak oslobađanja “blokade” (stagnacije i napetosti mišića) i podsticanja cirkulacije. Ovaj alat se može primenjivati na sve delove tela (vrat, ramena, lice itd.), a različiti efekti masaže se postižu kontrolom pritiska alata, pokreta ruke i kozmetike (ulja, krema i sl.).
Gua ša alat se inače pravi od razičitih materijala (kamena, roževine, keramike i sl.) i sam Rudolph Care ga je i ranije imao u ponudi, izrađenog od rozenkvarca, kristala koji je prema tradicionalnom verovanju najvažniji za srce i srčanu čakru. Sada se ističe po proizvodu od recikliranog stakla, izrađenim u duhu danskog staklarskog nasleđa. Svaki primerak je jedinstven izraz ručnog rada majstora u ateljeu muzeja Holmego vaerk.
Gua ša alat se inače pravi od razičitih materijala (kamena, roževine, keramike i sl.) i sam Rudolph Care ga je i ranije imao u ponudi, izrađenog od rozenkvarca, kristala koji je prema tradicionalnom verovanju najvažniji za srce i srčanu čakru. Sada se ističe po proizvodu od recikliranog stakla, izrađenim u duhu danskog staklarskog nasleđa. Svaki primerak je jedinstven izraz ručnog rada majstora u ateljeu muzeja Holmego vaerk.
Pomoću pet kalupa i pečata oblika oblaka, specijalno izrađenih za potrebe ovog proizvoda, majstori u ateljeu su mogli dnevno da izrade do sto komada. Staklenu masu, napravljenu topljenjem staklenih lampi na 1160°C, ulivali su u kalupe i potom pritiskali ručnim pečatom koji je u Gua ša masažeru pravio blago udubljenje, pogodno za siguran hvat rukom. Zbog takvog ručnog rada, debljina svakog primerka blago varira, a ni mehuriće u staklu nije bilo moguće kontrolisati, te je i zato svaki komad jedinstven i neponovljiv. Reciklirane lampe su bile petrolej plave boje, pa su i ovi Gua ša masažeri u toj boji.
To je samo po sebi prelepo, ako pitate nas.
– Rudolph Care
Kompanija od koje je potekla ova inicijativa, Rosendahl Design Group (RDG), inače je u bliskoj vezi sa muzejom Holmego vaerk. Kada je fabrika Holmegaard glesveark, čije nasleđe ovaj muzej baštini, bankrotirala 2008. godine, RDG je kupila celu fabričku zbirku uzoraka i poklonila je muzeju u osnivanju – to je danas glavna muzejska zbirka. Kupila je i brend Holmegaard, te počela da dizajnira staklariju (čaše, vaze, dekoracije) inspirisanu pristupom, istorijom i dizajnerskim nasleđem ove fabrike. Iako se ti proizvodi izrađuju inostranstvu, jer je proizvodnja u Danskoj neisplativa, RDG-ov brend Holmegaard je od vitalnog značaja za očuvanje danske tradicije staklarstva. Staklo za kućnu upotrebu prave još samo umetnički ateljei, ali u daleko manjim serijama, a od fabrika radi samo Ardagh Glass Holmegaard koja proizvodi amabalažno staklo.
Kompanija od koje je potekla ova inicijativa, Rosendahl Design Group (RDG), inače je u bliskoj vezi sa muzejom Holmego vaerk. Kada je fabrika Holmegaard glesveark, čije nasleđe ovaj muzej baštini, bankrotirala 2008. godine, RDG je kupila celu fabričku zbirku uzoraka i poklonila je muzeju u osnivanju – to je danas glavna muzejska zbirka. Kupila je i brend Holmegaard, te počela da dizajnira staklariju (čaše, vaze, dekoracije) inspirisanu pristupom, istorijom i dizajnerskim nasleđem ove fabrike. Iako se ti proizvodi izrađuju inostranstvu, jer je proizvodnja u Danskoj neisplativa, RDG-ov brend Holmegaard je od vitalnog značaja za očuvanje danske tradicije staklarstva. Staklo za kućnu upotrebu prave još samo umetnički ateljei, ali u daleko manjim serijama, a od fabrika radi samo Ardagh Glass Holmegaard koja proizvodi amabalažno staklo.
Rosendahl Design Group upravlja razvojem i drugih brendova danskog dizajna i izrade pokućstva, posuđa, tekstila, igračaka i satova (Rosendahl, Kay Bojesen Denmark, Lyngby Porcelæn, Kähler, Bjørn Wiinblad Denmark, JUNA, Arne Jacobsen Clocks). Njena filozofija kombinuje tradiciju i inovaciju, te nalaže da kvalitetan dizajn – funkcionalan, dugovečan, bez suvišnih detalja, estetski ugodan i trajan – bude dostupan svima. Od 2024. godine, RDG je sertifikovana kao B Corporation, što znači da svoj profit balansira sa aspektima društvene odgovornosti. Fokusirana je na održivost, reciklažu i cirkularni dizajn – izazove na koje, kako kažu, nije lako odgovoriti ali jesu vredni svakodnevnog truda.
Održivom razvoju jednaku pažnju daje i muzej staklarstva Holmego vaerk, otvoren 2020. godine u Fensmarku, u zgradi nekadašnje fabrike stakla. Dok njegova stalna postavka na savremen način prikazuje lokalno nasleđe zanatske i industrijske proizvodnje stakla, muzej vodi i staklarski atelje, galeriju za privremene izložbe, centar koji priređuje različite događaje od značaja za lokalnu zajednicu, javna predavanja i radionice, restoran sa kafeom, prodavnicu, čak i malu turističku organizaciju sa informativnim centrom koja promoviše prirodne i kulturne resurse okolne oblasti.
Održivom razvoju jednaku pažnju daje i muzej staklarstva Holmego vaerk, otvoren 2020. godine u Fensmarku, u zgradi nekadašnje fabrike stakla. Dok njegova stalna postavka na savremen način prikazuje lokalno nasleđe zanatske i industrijske proizvodnje stakla, muzej vodi i staklarski atelje, galeriju za privremene izložbe, centar koji priređuje različite događaje od značaja za lokalnu zajednicu, javna predavanja i radionice, restoran sa kafeom, prodavnicu, čak i malu turističku organizaciju sa informativnim centrom koja promoviše prirodne i kulturne resurse okolne oblasti.
U 2022. godini, ovaj muzej je dobio Mejvaert Muzejsku nagradu za održivost, jedno od najvećih priznanja evropske muzejske zajednice, koja Evropski muzejski forum od 1977. redovno dodeljuje pod pokroviteljstvom Saveta Evrope. Holmego vaerk je ovu nagradu zaslužio zato što svojim praksama prikupljanja, dokumentovanja, izlaganja i javnog predstavljanja svog fonda, ali i načinom postupanja sa svojim društvenim, finansijskim i fizičkim resursima, jasno iskazuje posvećenost razmišljanju i rešavanju problema održivosti svog okruženja.
Sam staklarski atelje ovog muzeja posebno je interesantano nasleđe bivše fabrike stakla. Čuvajući najvrednije ostatke mesta na kome se u prošlosti izrađivalo staklo, on je danas opremljen najasavremenijim pećima, uključujući električnu, i napaja se električnom energijom iz solarnih panela (Allouche, 2025). Svakodnevno upošljava bivše radnike u fabrici da bi posetiocima muzeja demonstrirali ručnu proizvodnju stakla, a otvoren je i za razvoj i realizaciju projekata danskih umetnika. Na inicijativu RDG, inspirisanu rešavanjem problema velike količine proizvoda od stakla koji zbog manjkasvosti u kvalitetu ne mogu biti pušteni u prodaju, ovaj atelje se pokazuje i kao rešenje za recikliranje takvih proizvoda u nove stvari.
Gua ša masažer je prvi uspešan primer takve prakse. Dobro se uklopio u filozofiju Rudolph Care brenda prirodne i sertifikovane kozmetike, koji insistira na čistim formulama, etičkim nabavkama sirovina i promišljenom dizajnu. Umesto uobičajenih, mašinski proizvedenih i jeftinih plastičnih masažera, Rudolph Care može da ponudi ovaj ručno napravljen i društveno odgovoran proizvod. I ovaj brend poseduje dva važna sertifikata kvaliteta – Ecocert COSMOS Organic (garanciju prirodnih i organskih sastojka) i Nordic Swan Ecolabel (za održivost ambalaže i ekološku odgovornost).
Gua ša masažer je prvi uspešan primer takve prakse. Dobro se uklopio u filozofiju Rudolph Care brenda prirodne i sertifikovane kozmetike, koji insistira na čistim formulama, etičkim nabavkama sirovina i promišljenom dizajnu. Umesto uobičajenih, mašinski proizvedenih i jeftinih plastičnih masažera, Rudolph Care može da ponudi ovaj ručno napravljen i društveno odgovoran proizvod. I ovaj brend poseduje dva važna sertifikata kvaliteta – Ecocert COSMOS Organic (garanciju prirodnih i organskih sastojka) i Nordic Swan Ecolabel (za održivost ambalaže i ekološku odgovornost).
Do tako viskih standarda, osnivačica brenda, Andrea Elizabet Rudolf (Andrea Elisabeth Rudolph), stigla je brinuvši prvenstveno o sopstvenom zdravlju. Početkom svoje prve trudnoće shvatila je da tržište ne nudi kozmetiku bez štetnih sastojaka, pa je pokrenula sopstvenu proizvodnju i 2009. plasirala prve proizvode zasnovane na brazilskoj asai bobici. Uspela je da izgradi brend inovativne i odgovorne nege, i danas vodi kompaniju koja nudi više od 40 luksuznih proizvoda. Jedinstven i ograničen materijal od kog se Gua ša masažer pravi, kao i ručna izrada koja dovodi do originalnosti svakog primerka, odgovaraju Andreinom uverenju u to da je svaka žena jedinstvena, te zaslužuje posebno osmišljenu negu. Naravno, promocija i kupovina ovog neobičnog masažera podstiču i prodaju drugih proizvoda (ulja, krema, seruma), kao i usluga personalizovanih kozmetičkih tretmana brenda Rudolph Care.
Tako postaje očigledno da pametno promišljanje odgovornog poslovanja u različitim delatnostima – dizajna, industrijske proizvodnje stakla, revitalizacije nematerijalnog nasleđa staklarstva, i proizvodnje prirodne kozmetike – uspostavlja inovativne procese cirkularne ekonomije. Industrijski višak više ne završava na otpadu, već se redizajnira, reciklira kroz tradicionalnu zanatsku izradu, i postaje novi prozvod etički postavljenog brenda. U takvom procesu – svi su dobinici.
Reference
- Allouche, J. (2025). Made at Holmegaard Works 2024. Holmegaard Works: Interni dokument
- Facebook, Rudolph Care. (online). https://www.facebook.com/rudolphcare
- Jovičić, S. & Mijalković, I. (online). Muzej staklarstva Holmego Vaerk. Paraćin: Creative Glass Serbia.
- Rosendahl Design Group. (online). https://www.rosendahl.com
- Rudolph Care. (online). https://www.rudolphcare.com/
This edition is the part of the programme „Glassmaking Tradition Meets Innovation“ funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
